Olej z dziurawca – na co pomaga i jak go stosować?

Olej z dziurawca stosuje się przede wszystkim zewnętrznie na podrażnioną skórę, drobne rany, oparzenia, napięte mięśnie i wybrane problemy skórne. Trzeba jednak uważać na fotouczulenie oraz interakcje dziurawca z lekami. Sprawdź, jak działa ten macerat, jak go nakładać i kiedy lepiej z niego zrezygnować.

Olej z dziurawca – na co pomaga?

Olej z dziurawca, nazywany także oliwą świętojańską, powstaje zwykle przez macerowanie kwiatów lub ziela dziurawca w oleju roślinnym. Preparat zachowuje część substancji obecnych w roślinie, dlatego wykorzystuje się go głównie do pielęgnacji skóry oraz masażu.

Nałożony miejscowo może łagodzić podrażnienie, uczucie napięcia i dyskomfort związany z przesuszeniem. W medycynie ludowej stosowano go także przy stłuczeniach, obrzękach, nerwobólach, bólu pleców oraz napięciu mięśni – szczególnie podczas delikatnego masażu.

Nie należy traktować go jako zamiennika leczenia ran zakażonych, głębokich oparzeń ani przewlekłych chorób. Przy takich problemach potrzebna jest ocena medyczna, zwłaszcza gdy pojawia się ropa, gorączka, narastający ból lub zaczerwienienie.

Składniki aktywne dziurawca

Dziurawiec zwyczajny osiąga około 60 cm wysokości i kwitnie od maja do lipca. Zawiera między innymi hiperycynę, hiperforynę, flawonoidy, proantocyjanidyny oraz kwasy fenolowe.

Hiperycyna jest naturalnym flawonoidem kojarzonym z działaniem antyoksydacyjnym i wpływem na przemiany serotoniny. Właściwości dotyczące nastroju przypisuje się całemu zespołowi składników, a nie wyłącznie olejowi. Macerat nakładany na skórę nie działa tak samo jak standaryzowany preparat doustny.

Hiperforyna, kwercetyna, rutyna oraz witaminy A i C uzupełniają profil chemiczny rośliny. Ich obecność nie oznacza jednak, że domowy olej ma ustalone stężenie terapeutyczne.

Jak stosować olej z dziurawca na skórę?

Przed pierwszym użyciem nanieś niewielką ilość preparatu na fragment skóry, na przykład przy zgięciu łokcia. Odczekaj dobę. Brak pieczenia, swędzenia i nasilonego zaczerwienienia przemawia za lepszą tolerancją, ale nie wyklucza późniejszej reakcji.

Czysty olej można delikatnie wmasować w nieuszkodzoną skórę pleców, karku, rąk lub nóg. Przy drobnych otarciach i przesuszeniu lepiej rozprowadzić cienką warstwę, bez intensywnego pocierania. Na otwartą ranę używaj wyłącznie jałowego materiału i świeżego, prawidłowo przechowywanego preparatu.

Trądzik i tłusta skóra

Przy trądziku macerat może działać łagodząco, ściągająco i antybakteryjnie. Nie nakładaj go jednak na całą twarz od razu. Skóra tłusta także potrzebuje ochrony bariery, lecz ciężka warstwa oleju może u części osób nasilić zaskórniki.

Olej z dziurawca można wykorzystać w metodzie OCM, czyli oczyszczaniu twarzy olejem. Niewielką porcję rozprowadza się na suchej skórze, a następnie usuwa miękką, wilgotną ściereczką. Przy zmianach zapalnych stosowanie punktowe bywa rozsądniejsze niż pokrywanie całej twarzy.

Oparzenia i podrażnienia

Przy powierzchownym podrażnieniu można użyć chłodnego kompresu z gazy lekko zwilżonej olejem. Okład przykłada się na około 15–20 minut, bez dociskania i bez zakrywania dużej powierzchni szczelną folią.

Nie smaruj nim świeżego, rozległego oparzenia ani rany z pęcherzami bez konsultacji. Olej nie zastępuje chłodzenia bieżącą, letnią wodą ani opatrunku dobranego do rodzaju uszkodzenia.

Jak przygotować olej z dziurawca?

Do domowego maceratu wybierz kwiatostany zebrane w słoneczny, ale nie upalny dzień, z dala od dróg i opryskanych pól. Potrzebujesz czystego słoika, oleju bazowego, spirytusu, gazy oraz ciemnej butelki.

Proporcje mogą wyglądać następująco:

• 50–100 g świeżych kwiatów dziurawca,
• około 500 ml oleju lnianego, słonecznikowego, migdałowego albo oliwy z oliwek,
• 2–3 łyżeczki spirytusu do zwilżenia surowca,
• wyparzony słoik, gaza i ciemna butelka do przechowywania.

Najpierw zalej kwiaty spirytusem i pozostaw je na około 15 minut. Olej podgrzej bardzo łagodnie, nie doprowadzając do wrzenia, po czym wlej go do słoika. Szczelnie zamknięte naczynie odstaw na 8 tygodni w temperaturze pokojowej i codziennie delikatnie wstrząsaj.

Po tym czasie przecedź płyn przez gazę i przelej go do ciemnej butelki. Światło oraz wysoka temperatura przyspieszają psucie maceratu. Po otwarciu przechowuj go w lodówce i wyrzuć, jeśli zmieni zapach, kolor albo pojawi się osad o niepokojącym wyglądzie.

Olej z dziurawca zwiększa wrażliwość skóry na promieniowanie UV. Podczas stosowania nie wystawiaj posmarowanych miejsc na słońce ani nie korzystaj z solarium.

Kiedy nie stosować oleju z dziurawca?

Najważniejszym przeciwwskazaniem miejscowego stosowania jest fotouczulenie. Reakcja może objawiać się zaczerwienieniem, pieczeniem, wysypką lub przebarwieniami. Dotyczy także osób o jasnej karnacji, choć problem może wystąpić u każdego.

Ostrożność jest potrzebna przy przyjmowaniu leków. Dziurawiec może zmieniać działanie między innymi leków przeciwdepresyjnych, antykoncepcji hormonalnej, leków przeciwkrzepliwych, przeciwpadaczkowych i części preparatów stosowanych po przeszczepach. Sam olej do użytku zewnętrznego nie powinien być automatycznie uznawany za bezpieczny do picia.

Kobiety w ciąży oraz karmiące piersią nie powinny stosować go bez zgody lekarza. Zrezygnuj także przy znanej alergii na składniki preparatu, chorobach wątroby lub nerek oraz wtedy, gdy po aplikacji pojawi się obrzęk, duszność albo silne podrażnienie.

Jak ograniczyć ryzyko reakcji skórnej?

Bezpieczniejsze stosowanie wymaga kilku prostych zasad:

• wykonaj próbę na małym fragmencie skóry,
• nakładaj cienką warstwę i obserwuj reakcję,
• nie stosuj preparatu przed wyjściem na słońce,
• nie używaj go na rozległe lub zakażone uszkodzenia,
• przechowuj macerat w chłodnym i zacienionym miejscu.

Jeśli zmiana skórna nie goi się, powiększa albo boli coraz bardziej, domowa pielęgnacja nie wystarczy. W takiej sytuacji liczy się szybka diagnoza przyczyny, a nie zwiększanie częstotliwości smarowania.